Staðardagskrá

Fljótsdalur skerst inn í hálendið upp af miðju Fljótsdalshéraði.
Sveitarfélagið nær frá innsta hluta Lagarfljóts allt inn á Vatnajökul.
Landslag mótast af jökulsorfnum dölum og skiptist Fljótsdalur innan til
í Suðurdal og Norðurdal. Segja má að Lagarfljótið sé aðalkennileyti á
láglendi. Á hásléttunni inn af Fljótsdal eru víðáttumikil og vel gróin
heiðalönd. Þar eru góð beitilönd fyrir sauðfé, auk þess sem þarna eru
aðalheimkynni hreindýra hér á landi. Snæfell gnæfir yfir
sveitarfélaginu, hæsta fjall á landinu utan jökla, 1833 m.y.s. Ystu
bæir sveitarfélagsins eru Droplaugarstaðir norðan Lagarfljóts og
Vallholt að austan. Síðan liggja mörk sveitarfélagsins eftir dölum og
heiðum, um hátopp Snæfells og allt inn að Breiðabungu á Vatnajökli.
Sauðfjárrækt
hefur alla tíð verið aðal atvinnugreinin í dalnum, en með samdrætti í
greininni og niðurskurði vegna riðu, hefur það breyst. Í dag er
bændaskógrækt stunduð á flestum jörðum í sveitarfélaginu og hefur á
undanförnum árum skapað tekjur og atvinnu fyrir íbúa hreppsins. Auk
þess stunda nokkrir íbúa vinnu á Egilsstöðum. Allnokkrar breytingar
hafa orðið á aðstæðum fólks í sveitarfélaginu á síðustu árum og
fyrirsjáanlegt að enn meiri breytingar geti orðið í framtíðinni. Til að
nýta þá möguleika sem felast í samfélaginu og skapa möguleika á að
stýra breytingunum í jákvæða átt fyrir íbúana, er nauðsynlegt að móta
framtíðarsýn hreppsins undir merkjum Staðardagskrár 21, þar sem stuðlað
er að sjálfbærri þróun samfélagsins í heild.
Staðardagskrá
21 er velferðaráætlun sem öllum sveitarstjórnum heimsins er ætlað að
gera í samræmi við ályktun Heimsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna um
umhverfi og þróun, sem haldin var í Ríó de Janeiró 1992. Þessi áætlun
skal unnin í samráði við íbúa og hagsmunaaðila á hverju svæði og á hún
að tryggja komandi kynslóðum viðunandi lífsskilyrði. Með þessari áætlun
er verið að vinna að framtíðarsýn fyrir sveitarfélagið og leitast er
við að svara þeirri spurningu hvernig íbúarnir og aðrir hagsmunaaðilar,
vilja að sveitarfélagið þróist á næstu árum og áratugum.
Á
haustmánuðum 2004 skipaði hreppsnefnd Fljótsdalshrepp nefnd sem vinna
skyldi að mótun Staðardagskrár 21 fyrir sveitarfélagið. Í nefndinni
sátu: Jóhann Frímann Þórhallsson, Brekkugerði, formaður; Guðrún
Einarsdóttir, Arnheiðarstöðum; Ingveldur Þórey Eyjólfsdóttir,
Víðivöllum ytri 2; Lárus Heiðarsson, Droplaugarstöðum og Sigmar
Ingason, Valþjófsstað 1. Með nefndinni vann Ragnhildur Helga
Jónsdóttir, starfsmaður Landsskrifstofu Staðardagskrár 21.
Þessi
nefnd ásamt hreppsnefnd ákvað í upphafi hvaða málaflokkar skyldu teknir
fyrir og eru þeir eftirtaldir: drykkjarvatn, menningarminjar,
úrgangsmál, orkunýting, atvinnulífið, fjölskyldumál, útivist,
þjóðgarður, hreindýr og virkjun.
Ekki þótti ástæða til að
taka fyrir málaflokkinn fráveitumál, í ljósi þess að fyrir nokkrum árum
var ráðist í átak í þessum málum, rotþrær voru settar á flesta bæi, i
og ástandið því í nokkuð góðu lagi. Rotþrær eru þó ekki á tveimur bæjum
og einnig vantar nokkuð upp á að þær séu á öllum þeim bæjum, sem nýttir
eru sem sumarhús. Rotþrær eru tæmdar reglulegar annað hvert ár. Samið
var við fyrirtæki á Egilsstöðum um tæmingu og er seyrugryfja á
Valþjófsstað, þar sem seyru er safnað í. Staðardagskrárnefndin hvetur
til þess að rotþrær verði settar upp á þeim bæjum og sumarhúsum, sem
ekki eru með rotþrær, til að ástandið verði gott í þessum málaflokk í
öllu sveitarfélaginu.
Nefndinni þykir rétt að gera hér í
inngangskaflanum grein fyrir því sem helst kann að valda erfiðleikum og
vanda á komandi árum en einnig þeim sóknarfærum sem við blasa. (Ógnir
og tækifæri).
Neikvæðir þættir:
- Fámenni í sveitarfélaginu og þar af leiðandi hætt við skorti á fjármagni til að ýta undir frumkvæð og framtak íbúanna.
- Áföll í búskap vegna sauðfjársjúkdóma.
- Skaði á skógargróðri vegna árferðis eða skordýra.
- Bakslag í afkomu þegar virkjunarframkvæmdum lýkur.
Jákvæðir þættir:
- Víðlendi hreppsins og fjölbreytni í náttúrufari.
- Miklir og margvíslegir möguleikar í ferðaþjónustu.
- Skógræktin vaxandi atvinnugrein, sem síðar gæti orðið undirstaða iðnaðar.
- Sauðfjárrækt sem stendur á gömlum merg og gæti lagt til hráefni í matvælaframleiðslu.
- Óvenju góð skilyrði til margvíslegrar jarðræktar. Mikið landrými, hagstætt veðurfar og góður jarðvegur.
- Möguleikar á að virkja ár og læki á nokkrum stöðum.
- Hagstæð
staðsetning. Aðeins eru 45 km til Egilsstaða en þar er fjölbreytt
þjónusta í boði og einnig góður flugvöllur. Einnig er skammt til góðra
hafna á Seyðisfirði og Reyðarfirði.
Gildistími þessa plaggs er
til ársins 2017 eða 12 ár. Hins vegar er mikilvægt að reglulega sé
metið hvernig gangi að fylgja eftir þeim verkefnum sem sett eru fram í
þessu skjali, jafnframt því sem endurskoðun þess fer reglulega fram eða
á um þriggja ára fresti. Þetta er gert til að skjalið sé lifandi, þ.e.
að tekið sé tillit til þeirra breytinga sem verða í sveitarfélaginu,
jafnframt því sem tekin eru út þau verkefni sem þegar er búið að hrinda
í framkvæmd og önnur sett í staðinn. Mikilvægt er að þetta skjal sé
ávallt haft til hliðsjónar í vinnu sveitarstjórnar og verkefnalisti
Staðardagskrár sé notaður til að forgangsraða þeim verkefnum sem ráðast
skal í, í sveitarfélaginu.
Það er von þeirra sem að vinnunni
komu að þessi velferðaráætlun Fljótsdalshrepps nýtist samfélaginu til
heilla og megi stuðla að sem bestu skilyrðum íbúa og náttúru um ókomin
ár.
Úr Dalvísum eftir Jörgen E. Kjerúlf Einlægt vaknar æskuþrá er ég heilsa dalnum mínum. Fagur himinn, fjöllin blá, fannaskriður, björgin há. Hvar sem dvel ég hér í frá hugur skrifar mjúkum línum. Einlægt vaknar æskuþrá er ég heilsa dalnum mínum. ......... Blessuð vertu, byggðin mín, blómgist æ þín gæfa og hagur ef að Ef það göfga aldrei dvín upp þér rennur heilladagur. Blessuð vertu, byggðin mín, blómgist æ þín gæfa og hagur.
|