Fljótsdalshreppur
Staðardagskrá

Fljótsdalur skerst inn í hálendið upp af miðju Fljótsdalshéraði. Sveitarfélagið nær frá innsta hluta Lagarfljóts allt inn á Vatnajökul. Landslag mótast af jökulsorfnum dölum og skiptist Fljótsdalur innan til í Suðurdal og Norðurdal. Segja má að Lagarfljótið sé aðalkennileyti á láglendi. Á hásléttunni inn af Fljótsdal eru víðáttumikil og vel gróin heiðalönd. Þar eru góð beitilönd fyrir sauðfé, auk þess sem þarna eru aðalheimkynni hreindýra hér á landi. Snæfell gnæfir yfir sveitarfélaginu, hæsta fjall á landinu utan jökla, 1833 m.y.s. Ystu bæir sveitarfélagsins eru Droplaugarstaðir norðan Lagarfljóts og Vallholt að austan. Síðan liggja mörk sveitarfélagsins eftir dölum og heiðum, um hátopp Snæfells og allt inn að Breiðabungu á Vatnajökli.

Sauðfjárrækt hefur alla tíð verið aðal atvinnugreinin í dalnum, en með samdrætti í greininni og niðurskurði vegna riðu, hefur það breyst. Í dag er bændaskógrækt stunduð á flestum jörðum í sveitarfélaginu og hefur á undanförnum árum skapað tekjur og atvinnu fyrir íbúa hreppsins. Auk þess stunda nokkrir íbúa vinnu á Egilsstöðum. Allnokkrar breytingar hafa orðið á aðstæðum fólks í sveitarfélaginu á síðustu árum og fyrirsjáanlegt að enn meiri breytingar geti orðið í framtíðinni. Til að nýta þá möguleika sem felast í samfélaginu og skapa möguleika á að stýra breytingunum í jákvæða átt fyrir íbúana, er nauðsynlegt að móta framtíðarsýn hreppsins undir merkjum Staðardagskrár 21, þar sem stuðlað er að sjálfbærri þróun samfélagsins í heild.

Staðardagskrá 21 er velferðaráætlun sem öllum sveitarstjórnum heimsins er ætlað að gera í samræmi við ályktun Heimsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna um umhverfi og þróun, sem haldin var í Ríó de Janeiró 1992. Þessi áætlun skal unnin í samráði við íbúa og hagsmunaaðila á hverju svæði og á hún að tryggja komandi kynslóðum viðunandi lífsskilyrði. Með þessari áætlun er verið að vinna að framtíðarsýn fyrir sveitarfélagið og leitast er við að svara þeirri spurningu hvernig íbúarnir og aðrir hagsmunaaðilar, vilja að sveitarfélagið þróist á næstu árum og áratugum.

Á haustmánuðum 2004 skipaði hreppsnefnd Fljótsdalshrepp nefnd sem vinna skyldi að mótun Staðardagskrár 21 fyrir sveitarfélagið. Í nefndinni sátu: Jóhann Frímann Þórhallsson, Brekkugerði, formaður; Guðrún Einarsdóttir, Arnheiðarstöðum; Ingveldur Þórey Eyjólfsdóttir, Víðivöllum ytri 2; Lárus Heiðarsson, Droplaugarstöðum og Sigmar Ingason, Valþjófsstað 1. Með nefndinni vann Ragnhildur Helga Jónsdóttir, starfsmaður Landsskrifstofu Staðardagskrár 21.

Þessi nefnd ásamt hreppsnefnd ákvað í upphafi hvaða málaflokkar skyldu teknir fyrir og eru þeir eftirtaldir: drykkjarvatn, menningarminjar, úrgangsmál, orkunýting, atvinnulífið, fjölskyldumál, útivist, þjóðgarður, hreindýr og virkjun.

Ekki þótti ástæða til að taka fyrir málaflokkinn fráveitumál, í ljósi þess að fyrir nokkrum árum var ráðist í átak í þessum málum, rotþrær voru settar á flesta bæi, i og ástandið því í nokkuð góðu lagi. Rotþrær eru þó ekki á tveimur bæjum og einnig vantar nokkuð upp á að þær séu á öllum þeim bæjum, sem nýttir eru sem sumarhús. Rotþrær eru tæmdar reglulegar annað hvert ár. Samið var við fyrirtæki á Egilsstöðum um tæmingu og er seyrugryfja á Valþjófsstað, þar sem seyru er safnað í. Staðardagskrárnefndin hvetur til þess að rotþrær verði settar upp á þeim bæjum og sumarhúsum, sem ekki eru með rotþrær, til að ástandið verði gott í þessum málaflokk í öllu sveitarfélaginu.

Nefndinni þykir rétt að gera hér í inngangskaflanum grein fyrir því sem helst kann að valda erfiðleikum og vanda á komandi árum en einnig þeim sóknarfærum sem við blasa. (Ógnir og tækifæri).

Neikvæðir þættir:

  1. Fámenni í sveitarfélaginu og þar af leiðandi hætt við skorti á fjármagni til að ýta undir frumkvæð og framtak íbúanna.
  2. Áföll í búskap vegna sauðfjársjúkdóma.
  3. Skaði á skógargróðri vegna árferðis eða skordýra.
  4. Bakslag í afkomu þegar virkjunarframkvæmdum lýkur.
Jákvæðir þættir:
  1. Víðlendi hreppsins og fjölbreytni í náttúrufari.
  2. Miklir og margvíslegir möguleikar í ferðaþjónustu.
  3. Skógræktin vaxandi atvinnugrein, sem síðar gæti orðið undirstaða iðnaðar.
  4. Sauðfjárrækt sem stendur á gömlum merg og gæti lagt til hráefni í matvælaframleiðslu.
  5. Óvenju góð skilyrði til margvíslegrar jarðræktar. Mikið landrými, hagstætt veðurfar og góður jarðvegur.
  6. Möguleikar á að virkja ár og læki á nokkrum stöðum.
  7. Hagstæð staðsetning. Aðeins eru 45 km til Egilsstaða en þar er fjölbreytt þjónusta í boði og einnig góður flugvöllur. Einnig er skammt til góðra hafna á Seyðisfirði og Reyðarfirði.
Gildistími þessa plaggs er til ársins 2017 eða 12 ár. Hins vegar er mikilvægt að reglulega sé metið hvernig gangi að fylgja eftir þeim verkefnum sem sett eru fram í þessu skjali, jafnframt því sem endurskoðun þess fer reglulega fram eða á um þriggja ára fresti. Þetta er gert til að skjalið sé lifandi, þ.e. að tekið sé tillit til þeirra breytinga sem verða í sveitarfélaginu, jafnframt því sem tekin eru út þau verkefni sem þegar er búið að hrinda í framkvæmd og önnur sett í staðinn. Mikilvægt er að þetta skjal sé ávallt haft til hliðsjónar í vinnu sveitarstjórnar og verkefnalisti Staðardagskrár sé notaður til að forgangsraða þeim verkefnum sem ráðast skal í, í sveitarfélaginu.

Það er von þeirra sem að vinnunni komu að þessi velferðaráætlun Fljótsdalshrepps nýtist samfélaginu til heilla og megi stuðla að sem bestu skilyrðum íbúa og náttúru um ókomin ár.


Úr Dalvísum eftir Jörgen E. Kjerúlf
Einlægt vaknar æskuþrá
er ég heilsa dalnum mínum.
Fagur himinn, fjöllin blá,
fannaskriður, björgin há.
Hvar sem dvel ég hér í frá
hugur skrifar mjúkum línum.
Einlægt vaknar æskuþrá
er ég heilsa dalnum mínum.
.........
Blessuð vertu, byggðin mín,
blómgist æ þín gæfa og hagur
ef að
Ef það göfga aldrei dvín
upp þér rennur heilladagur.
Blessuð vertu, byggðin mín,
blómgist æ þín gæfa og hagur.